Kısaca
- 2026 Çocuklarda Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması, 6-17 yaş grubundaki çocukların cep telefonu, internet ve dijital oyun kullanımını ölçtü.
- Çocukların %80,1’i cep telefonu, %92,7’si internet kullandı; sosyal medya kullanım oranı %69,8 oldu.
- Araştırmada 11-17 yaş grubunda üretken yapay zeka kullanımı ve siber zorbalık göstergeleri de ilk kez ele alındı; siber zorbalığa maruz kalan çocukların oranı %10,2 çıktı.
Çocuklarda Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması 2026’da, çocukların bilişim teknolojilerini hangi durumda ve hangi amaçla kullandığını ortaya koymak için yürütüldü. Önceki yıllarda 6-15 yaş grubunu kapsayan araştırma bu yıl 6-17 yaş grubunu içine alacak şekilde genişletildi.
Araştırmanın kapsamı ve yöntemi
Araştırma, önceki yıllarda 6-15 yaş grubunu kapsıyordu; 2026 itibarıyla 6-17 yaş grubundaki bireyleri kapsayacak biçimde genişletildi. Bu yıl ayrıca 11-17 yaş grubundaki çocukların üretken yapay zeka kullanımı ile siber zorbalığa ilişkin göstergeler de araştırma kapsamına alındı. Bu bültende farklı bir yaş grubu belirtilmediği sürece "çocuk" ifadesi 6-17 yaş grubunu tanımlıyor. Araştırmada 6-10 yaş grubundaki çocuklar soruları kendileri ya da bir yakınlarının yardımıyla yanıtladı; 11-17 yaş grubundaki çocuklardan ise herhangi bir yardım almadan yanıt vermeleri istendi.
Cep telefonu kullanımı
Cep telefonu ya da akıllı telefon kullandığını belirten 6-17 yaş grubu çocukların oranı %80,1 oldu. Yaş gruplarına göre bu oran 6-10 yaş için %66,2, 11-17 yaş için %89,8 olarak gerçekleşti. Cep telefonu kullanan çocukların %97,4’ü düzenli olarak cep telefonu ya da akıllı telefon kullandığını belirtti. Kullanım amaçlarında 6-10 yaş grubunda %73,3 ile oyun oynama, 11-17 yaş grubunda ise %87,8 ile internette gezinme ilk sırada yer aldı. Düzenli cep telefonu kullanan çocukların %37,8’i telefonunu en az 30 dakikada bir kontrol ettiğini söyledi; bu oran 6-10 yaş grubunda %17,2, 11-17 yaş grubunda %48,0 oldu.
İnternet ve sosyal medya
Çocuklarda internet kullanım oranı %92,7 olarak ölçüldü; bu oran 6-10 yaş grubunda %86,6, 11-17 yaş grubunda %96,9 oldu. Düzenli internet kullanan çocuklarda günde iki saat ve üzeri internette vakit geçirenlerin oranı hafta içi %53,0, hafta sonu %63,4 çıktı. Düzenli internet kullanan çocuklar interneti en fazla %86,2 ile video izlemek için kullandı. Bunu %80,3 ile ders çalışma ve ödev ya da sunum hazırlama, %75,1 ile sosyal medya kullanımı izledi. En az yapılan faaliyet ise %17,9 ile çevrim içi derse ya da kursa katılma oldu.
Sosyal medya kullanan çocukların oranı %69,8 oldu. Erkek çocukların %71,4’ü, kız çocukların %68,1’i sosyal medya kullandı. Yaş gruplarına göre bu oran 6-10 yaş grubunda %50,2, 11-17 yaş grubunda %83,4 olarak belirlendi.
Dijital oyunlar
Dijital oyun oynadığını belirten çocukların oranı %68,1 oldu. Erkek çocuklarda bu oran %77,4, kız çocuklarda %58,2 olarak gerçekleşti. Yaş gruplarında ise 6-10 yaş grubunda %69,1, 11-17 yaş grubunda %67,3 ölçüldü. Düzenli oyun oynayan çocukların %92,7’si düzenli oyun oynadığını beyan etti ve en çok tercih edilen tür %48,1 ile macera ve aksiyon oldu. Bunu %44,5 ile strateji ve taktik, %41,6 ile spor oyunları izledi.
Oyun oynamaya ilişkin düşünceler yaş gruplarına göre farklılaştı. 6-10 yaş grubunda %34,7 ile fazla oyun oynamanın sorumlulukları aksatmasına neden olduğu düşüncesi ilk sırada yer aldı. 11-17 yaş grubunda ise %34,5 ile ebeveynlerinin çok fazla oyun oynadığını düşünmeleri ilk sırada çıktı.
Ekran süresinin etkileri
Çocuklara ekran başında geçirdikleri sürenin yaşamlarındaki etkilerine ilişkin görüşleri soruldu. Çocukların %48,3’ü "Daha az kitap okuyorum", %42,2’si "Daha az ders çalışıyorum", %33,0’ü "Ailemle daha az vakit geçiriyorum", %26,8’i "Arkadaşlarımla yüz yüze daha az görüşüp daha az oyun oynuyorum" ve %25,4’ü "Daha az uyuyorum" ifadelerine "Katılıyorum" ya da "Kısmen katılıyorum" yanıtını verdi.
Üretken yapay zeka
11-17 yaş grubunda üretken yapay zeka kullanan çocukların oranı %63,0 oldu. Bu oran erkek çocuklarda %60,6, kız çocuklarda %65,5 olarak gerçekleşti. Kullanım amacında en yüksek oran %88,1 ile örgün eğitim oldu; bunu %58,6 ile özel amaçlarla kullanım izledi.
Yapay zekayı kullanmayan çocuklara nedenleri soruldu. İlk sırada %68,9 ile yapay zekanın varlığından haberdar olmama yer aldı. Bunu %21,1 ile ihtiyaç duymama, %18,7 ile nasıl kullanılacağını bilmeme ve %16,1 ile gizlilik, güvenlik ya da emniyetle ilgili endişeler izledi.
Siber zorbalık
Siber zorbalığa maruz kalan çocukların oranı %10,2 oldu. Siber zorbalık yapan çocukların oranı %4,6, siber zorbalığa tanıklık eden çocukların oranı ise %23,6 olarak ölçüldü. Siber zorbalığa maruz kalan 11-17 yaş grubundaki çocukların %73,3’ü zorbalığı yapan kişinin yüz yüze tanıştığı bir arkadaşı ya da akranı olduğunu belirtti.
Zorbalığa maruz kalınan dijital ortamlarda ilk sırada %56,5 ile anlık mesajlaşma uygulamaları yer aldı. Bunu %51,1 ile telefona gönderilen SMS ve benzeri mesajlar, %40,7 ile sosyal medya platformları, %24,9 ile internet oyunları, %20,6 ile cep telefonu aramaları ve %16,3 ile sohbet odaları izledi. En sık karşılaşılan tür %80,3 ile kırıcı ya da incitici mesajlar oldu. Bunu %20,3 ile çocuklar hakkında kırıcı mesajların başkalarına iletilmesi ya da herkesin görebileceği biçimde paylaşılması ve %15,8 ile çocuklar hakkında asılsız söylenti ve hikâyelerin yayılması takip etti.
Çocuklar zorbalığın nedenini şöyle belirtti: %60,4 davranış biçimleri, %33,1 fiziksel özellikler ya da dış görünüş, %4,4 ailelerinin nereli olduğu ya da kökenleri, %2,4 maddi durum, %1,7 engel durumu. Çocukların %9,4’ü bu soruya "diğer" yanıtını verdi.
Eğitimine devam eden 11-17 yaş grubundaki çocuklardan siber zorbalığa maruz kalma, siber zorbalık yapma ya da tanıklık etme durumlarından en az birini yaşayanların oranı %28,1 oldu. Bu çocukların %7,8’i yaşadıklarının okula devam durumunu etkilediğini belirtti. Bu oran erkek çocuklarda %5,3, kız çocuklarda %10,5 olarak gerçekleşti.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
