Kısaca
- Ellerimizde taşınan mikroorganizmalar, yıkanmamış ellerle göz, burun ve ağza dokunulduğunda vücuda girebiliyor.
- Dünya Sağlık Örgütü doğru el hijyenini ishal ve akut solunum yolu enfeksiyonlarını azaltmada en temel adım olarak görüyor.
- Acıbadem Kartal Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Aytan Seydaliyeva, el yıkamanın zamanı, süresi ve yöntemi için beş soruluk bir kontrol listesi hazırladı.
Gün içinde kapı kollarından telefonlara, toplu taşıma araçlarından ortak yüzeylere kadar pek çok noktaya dokunuyoruz. Acıbadem Kartal Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Aytan Seydaliyeva, el hijyeninin enfeksiyonları önlemedeki rolüne dikkat çekerek doğru uygulamaya dair önerilerde bulundu.
Yıkanmamış ellerle göz, burun ve ağza dokunmak, yüzeylerdeki mikroorganizmaların vücuda girişini kolaylaştırıyor ve solunum yolu ile sindirim sistemi enfeksiyonlarının bulaşmasına yol açabiliyor. Dünya Sağlık Örgütü, doğru el hijyeninin özellikle ishal ve akut solunum yolu enfeksiyonlarını azaltmada en temel adım olduğunu vurguluyor.
Dr. Aytan Seydaliyeva, el hijyeninin doğru uygulanıp uygulanmadığını ölçmeye yardımcı olacak beş soruluk bir test hazırladı. Uzmana göre ellerin ne zaman, ne kadar süreyle ve nasıl temizlendiği hastalıkları önlemede büyük rol oynuyor.
Yıkama süresi ve basamakları
Seydaliyeva’ya göre eller sabunlandıktan sonra en az 20 saniye ovalanmalı. Bilimsel çalışmalar, daha kısa süreli yıkamada ellerden mikroorganizma ve zararlı kimyasalların daha az uzaklaştığını gösteriyor. Doğru yöntem; ellerin temiz akan suyla ıslatılması, sabunla köpürtülmesi, en az 20 saniye ovalanması, temiz akan suyla durulanması ve tamamen kurulanması basamaklarından oluşuyor. Birkaç saniye sabun sürüp durulamak yerine bu basamakların uygulanması öneriliyor.
Yalnızca avuç içlerinin birbirine sürtülmesi yeterli değil. El sırtları, parmak araları ve tırnak altları da sabunla iyice ovalanmalı. Mikroorganizmalar ıslak ellerden diğer yüzeylere daha kolay geçebildiği için ellerin tamamen kurulanması da önemli. Temiz havluyla kurutmanın mı yoksa hava ile kurutmanın mı daha üstün olduğuna dair yeterli bilimsel kanıt bulunmuyor; esas olan ellerin tamamen kuruması.
Ne zaman yıkanmalı
Eller gözle temiz görünse bile enfeksiyon etkeni taşıyabilir. Uzmanın işaret ettiği durumlar arasında yemek hazırlamadan önce, yemekten önce, bir başkasını beslemeden ya da emzirmeden önce, tuvalet kullanımından veya dışkıyla temastan sonra, öksürme, hapşırma ve burun temizlemesinden sonra ile ellerin görünür biçimde kirlenmesi bulunuyor. Evde kusma ya da ishali olan bir kişinin bakımından önce ve sonra, yara bakımında, hayvan ya da hayvan atıklarıyla temastan sonra ve çöpe dokunduktan sonra da el yıkanması önemli.
Su sıcaklığı
Etkili el yıkama için çok sıcak su gerekmiyor. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri’ne (CDC) göre sıcak ve soğuk su, ellerden benzer miktarda mikroorganizma uzaklaştırıyor. Asıl belirleyici olan ellerin tüm yüzeylerinin yeterli süre sabunla ovalanması, durulanması ve kurulanması. Çok sıcak su ciltte tahrişe, hatta yanıklara yol açabileceği için kişi, tercihine göre soğuk ya da ılık su kullanabilir.
El antiseptiğinin sınırları
Alkol bazlı el antiseptikleri yararlı olsa da her durumda sabun ve suyun yerini tutmaz. Sabun ve suya erişilemiyorsa ve eller görünür biçimde kirli değilse en az yüzde 60 alkol içeren bir antiseptik kullanılabilir. Ürün elin tüm yüzeylerine yayılmalı ve eller kuruyana kadar ovuşturulmalı. Eller görünür biçimde kirliyse sabun ve su tercih edilmeli. Özellikle norovirüs gibi bazı enfeksiyon etkenlerinin ellerden uzaklaştırılmasında sabun ve su, alkol bazlı antiseptiklerden daha etkili. Bu nedenle antiseptik, el yıkamanın daha güçlü bir alternatifi olarak değil, uygun koşullarda kullanılabilecek bir seçenek olarak görülmeli.
Kaynak: (BYZHA) Beyaz Haber Ajansı
